برای استفادهٔ عمومی از مدرک دانشگاهی ایران یا افغانستان (برای کار یا ادامهٔ تحصیل)، از UK ENIC یک «گواهی مقایسهٔ مدرک» (Statement of Comparability) میگیرید که نشان میدهد مدرک شما با کدام سطح در بریتانیا برابر است. اما اگر شغل شما «قانونمند» (Regulated) است، مثل پزشکی، پرستاری، دندانپزشکی، داروسازی، وکالت یا معلمی در مدارس دولتی، این گواهی کافی نیست و باید از نهاد ناظر همان شغل (Regulator) ثبتنام و مجوز بگیرید.
آخرین بررسی: ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶
قدمبهقدم
قدم ۱: ببینید شغلتان در بریتانیا قانونمند است یا نه
اسم شغلتان را در «فهرست رسمی شغلهای قانونمند» (Regulated Professions Register) جستوجو کنید. این سامانه میگوید آیا برای آن شغل مجوز لازم است و نهاد ناظرش کیست.
فهرست شغلهای قانونمند در بریتانیا
- اگر شغلتان قانونمند نیست (مثلاً بیشتر کارهای مهندسی، حسابداری عمومی یا فناوری اطلاعات)، میتوانید مستقیم دنبال کار بگردید و گواهی UK ENIC فقط کمک میکند کارفرما مدرکتان را بهتر بفهمد.
- اگر قانونمند است، باید مسیر نهاد ناظر همان شغل را بروید (قدم ۴ به بعد).
قدم ۲: گواهی مقایسهٔ مدرک را از UK ENIC بگیرید
درخواست آنلاین است. این مدارک را آماده کنید:
- مدرک پایانی تحصیل (دانشنامه)؛ تا ۴ مدرک در یک درخواست
- ریز نمرات رسمی همهٔ سالها، امضاشده و تاریخدار از طرف دانشگاه
- ترجمهٔ رسمی انگلیسی (Certified Translation) برای مدارکی که انگلیسی نیستند
- مدرک هویتی مثل پاسپورت
- اگر اسمتان در مدارک فرق دارد، مدرک تغییر نام
UK ENIC پیشنهاد میکند دیپلم دبیرستان را هم همراه بقیهٔ مدارک بفرستید، چون کارفرماها و دانشگاهها معمولاً آن را هم میخواهند. از مدارک عکس رنگی واضح بگیرید که چهار گوشهٔ برگه پیدا باشد.
هزینه و زمان (طبق صفحهٔ رسمی UK ENIC در سپتامبر ۲۰۲۶):
- گواهی عادی: ۶۹٫۶۰ پوند، حدود ۱۵ روز کاری بعد از رسیدن همهٔ مدارک و پرداخت
- سرویس فوری: ۲۲۳٫۲۰ پوند برای ۲ روز کاری، یا ۲۸۴٫۴۰ پوند برای ۱ روز کاری
- نسخهٔ کاغذی (اختیاری): ۱۲٫۶۰ پوند داخل بریتانیا، ۷۵٫۶۰ پوند خارج از بریتانیا
این گواهی تاریخ انقضا ندارد. هزینههای گواهی UK ENIC و فهرست مدارک لازم
قدم ۳: ترجمهٔ رسمی را درست انجام دهید
زبان فارسی و پشتو جزو زبانهایی نیستند که UK ENIC بدون ترجمه قبول میکند، پس ترجمهٔ رسمی از یک مترجم حرفهای لازم است. ترجمههای غیررسمی (مثلاً کار دوست یا آشنا) باعث تأخیر یا رد درخواست میشود.
زبانهایی که بدون ترجمه پذیرفته میشوند
قدم ۴: اگر شغلتان قانونمند است، مسیر نهاد ناظر را شروع کنید
هر نهاد ناظر مدارک، آزمون زبان انگلیسی، آزمونهای تخصصی و بررسی سوابق خودش را دارد. قبل از هر کاری سایت همان نهاد را بخوانید و اگر مدرکی کم دارید، زود با خودشان تماس بگیرید. دولت بریتانیا میگوید بعضی نهادها برای پناهندگان کمک مالی یا معافیت هزینه دارند.
راهنمای دولت برای به رسمیت شناختن مدرک حرفهای پناهندگان
قدم ۵: آزمون زبان انگلیسی را طبق خواستهٔ نهاد ناظر بدهید
بیشتر نهادهای ناظر مدرک زبان انگلیسی میخواهند. نمرهٔ لازم و نوع آزمون در هر شغل فرق دارد، پس قبل از ثبتنام آزمون، شرط دقیق را در سایت نهاد ناظر خودتان ببینید.
مسیر شغلهای رایج
پزشک: General Medical Council (GMC)
پزشکانی که در ایران یا افغانستان درس خواندهاند معمولاً باید آزمون دو مرحلهای PLAB را بگذرانند. هزینهها از ۱ آوریل ۲۰۲۶: PLAB 1 برابر ۲۸۳ پوند، PLAB 2 برابر ۱٬۰۳۶ پوند، و درخواست ثبتنام کامل با مجوز طبابت ۴۸۱ پوند.
هزینههای GMC و راههای ثبتنام در GMC
پرستار و ماما: Nursing and Midwifery Council (NMC)
باید «آزمون صلاحیت» (Test of Competence) را بدهید که دو بخش دارد: آزمون کامپیوتری (CBT) و آزمون عملی (OSCE) در بریتانیا. طبق صفحهٔ NMC: ارزیابی مدرک ۱۴۰ پوند، CBT برابر ۸۳ پوند، OSCE برابر ۷۹۴ پوند و ثبتنام نهایی ۱۵۳ پوند؛ جمعاً ۱٬۱۷۰ پوند بدون هزینهٔ آزمون مجدد. همهٔ متقاضیان باید برای بررسی هویت حضوری به یکی از مراکز آزمون بروند.
ثبتنام پرستاران و ماماهایی که خارج از بریتانیا درس خواندهاند
دندانپزشک: General Dental Council (GDC)
باید آزمون ORE را بگذرانید. شرط درخواست، دستکم ۱٬۶۰۰ ساعت کار بالینی روی بیمار در صندلی دندانپزشکی است که با معرفینامهٔ بالینی ثابت میشود. هزینههای ۲۰۲۶/۲۷: درخواست ۱۱۵ پوند، بخش ۱ برابر ۴۸۵ پوند، بخش ۲ برابر ۶٬۹۶۷ پوند.
داروساز: General Pharmaceutical Council (GPhC)
داروسازانی که خارج از اروپا درس خواندهاند باید یک دورهٔ یکساله به اسم OSPAP در دانشگاه، ۵۲ هفته آموزش عملی، و آزمون ثبتنام را بگذرانند. هزینهٔ بررسی صلاحیت برای شروع OSPAP طبق سایت GPhC برابر ۷۸۳ پوند است و پس داده نمیشود. شهریهٔ دانشگاه جداست.
مسیر داروسازان خارج از اروپا در GPhC
فیزیوتراپ، رادیولوژیست، کاردرمانگر و شغلهای مشابه: HCPC
این شغلها از مسیر «درخواست بینالمللی» (International Application) نهاد HCPC میروند. شرایط و مدارک را در سایت HCPC ببینید.
معلم مدرسه در انگلستان
معلمانی که در ایران یا افغانستان آموزش دیدهاند نمیتوانند از سامانهٔ آنلاین Apply for QTS استفاده کنند، چون این دو کشور در فهرست کشورهای واجد شرایط نیستند. راههای دیگر:
- مسیر «فقط ارزیابی» (Assessment Only): برای کسانی که مدرک لیسانس و دستکم ۲ سال سابقهٔ تدریس در ۲ مدرسهٔ مختلف دارند. هزینهاش را مرکز آموزشی میگیرد و طبق راهنمای دولت حدود ۱٬۵۰۰ تا ۴٬۰۰۰ پوند است.
- دورهٔ تربیت معلم در انگلستان یا دورهٔ آنلاین iQTS
- قانون ۴ سال: معلمی که خارج از بریتانیا مدرک معلمی گرفته، میتواند تا ۴ سال بدون QTS در مدارس انگلستان درس بدهد (به جز چند نوع مدرسهٔ خاص).
راههای گرفتن QTS برای معلمان خارجی
وکیل: Solicitors Regulation Authority (SRA)
وکلایی که در کشور خودشان مجوز وکالت دارند میتوانند از مسیر آزمون SQE وکیل (Solicitor) انگلستان و ولز شوند و برخلاف بقیه، دو سال سابقهٔ کار حقوقی (QWE) لازم ندارند. باید SQE1 را قبول شوند و SQE2 را یا قبول شوند یا معافیت بگیرند. هزینه برای آزمونهای از سپتامبر ۲۰۲۶ به بعد: SQE1 برابر ۲٬۰۰۶ پوند و SQE2 برابر ۳٬۰۸۶ پوند.
مسیر وکلای خارجی در SRA و هزینههای SQE
مهندس
برای کار مهندسی در بریتانیا مجوز دولتی لازم نیست. اما عنوانهایی مثل Chartered Engineer (CEng) قانوناً محافظتشدهاند و برای گرفتنشان باید عضو یکی از انجمنهای مهندسی مجاز شوید و ارزیابی شوید.
راهنمای Engineering Council برای مهندسان پناهنده
اگر مدارکتان گم شده یا دانشگاه جواب نمیدهد
خیلیها، بهخصوص از افغانستان، به ریز نمرات یا تأیید دانشگاه دسترسی ندارند. UK ENIC در طرح «گذرنامهٔ مدارک پناهندگان» (European Qualifications Passport for Refugees) همکاری میکند که با پرسشنامه و مصاحبه، سابقهٔ تحصیلی را بدون مدرک کامل ارزیابی میکند. برای راهنمایی میتوانید به نشانی refugee@ecctis.com ایمیل بزنید.
دربارهٔ گذرنامهٔ مدارک پناهندگان در سایت UK ENIC
به نهاد ناظر شغلتان هم زود خبر بدهید که کدام مدرک را ندارید؛ طبق راهنمای دولت، بعضی نهادها ممکن است مدرک جایگزین قبول کنند.
وضعیت اقامتی و اجازهٔ کار
> طبق راهنمای وزارت کشور بریتانیا، کسانی که پناهندگی گرفتهاند اجازهٔ کار بدون محدودیت دارند. متقاضیان پناهندگی معمولاً تا وقتی پروندهشان بررسی میشود اجازهٔ کار ندارند. اگر پرونده بیش از ۱۲ ماه بدون تقصیر خودشان معطل مانده باشد، میتوانند درخواست اجازهٔ کار بدهند؛ برای درخواستهایی که از ۲۶ مارس ۲۰۲۶ به بعد ثبت شده، این اجازه فقط برای شغلهای سطح ۶ یا بالاتر در فهرست Appendix Skilled Occupations است. کار داوطلبانه در هر مرحله مجاز است و گرفتن گواهی UK ENIC یا شرکت در آزمونها به معنی کار کردن نیست. راهنمای رسمی اجازهٔ کار و کار داوطلبانه برای متقاضیان پناهندگی این مطلب فقط اطلاعات عمومی است و مشاورهٔ مهاجرتی نیست. برای وضعیت خودتان با یک مشاور مهاجرت دارای مجوز از Immigration Advice Authority (نام قبلی OISC) مشورت کنید: پیدا کردن مشاور مهاجرت مجاز
تفاوتها در اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی
- نهادهای ناظر پزشکی، پرستاری، دندانپزشکی و HCPC برای کل بریتانیا یکی هستند. GPhC فقط انگلستان، اسکاتلند و ولز را پوشش میدهد.
- معلمی: در اسکاتلند ثبتنام در GTC Scotland، در ولز در Education Workforce Council و در ایرلند شمالی در GTCNI انجام میشود.
- مددکاری اجتماعی (Social Work) در هر کشور نهاد ناظر جدا دارد: Social Work England، Scottish Social Services Council، Social Care Wales و Northern Ireland Social Care Council.
- مسیر SRA برای وکالت در انگلستان و ولز است؛ اسکاتلند و ایرلند شمالی نظام حقوقی جدا دارند.
اشتباههای رایج
- فکر کردن اینکه گواهی UK ENIC مجوز کار پزشکی، پرستاری یا وکالت است؛ نیست.
- فرستادن دانشنامه بدون ریز نمرات کامل همهٔ سالها.
- ترجمهٔ غیررسمی مدارک.
- پرداخت هزینهٔ غیرقابلبرگشت قبل از اینکه مطمئن شوید مسیر درست را انتخاب کردهاید.
لینکهای رسمی
- فهرست شغلهای قانونمند (Regulated Professions Register)
- راهنمای دولت برای مدرک حرفهای پناهندگان
- گواهی مقایسهٔ مدرک UK ENIC
- هزینههای UK ENIC
- مدارک لازم برای UK ENIC
- زبانهای بدون نیاز به ترجمه در UK ENIC
- گذرنامهٔ مدارک پناهندگان
- هزینههای GMC
- ثبتنام در GMC
- ثبتنام در NMC برای درسخواندههای خارج
- آزمون ORE دندانپزشکی
- مسیر داروسازان در GPhC
- درخواست بینالمللی HCPC
- راههای QTS برای معلمان خارجی
- وکلای خارجی در SRA
- هزینههای SQE
- Engineering Council برای مهندسان پناهنده
- اجازهٔ کار متقاضیان پناهندگی
- پیدا کردن مشاور مهاجرت مجاز
