در بریتانیا اگر کارمند (Employee) باشید، از روز اول کار حق ۵۲ هفته مرخصی زایمان (Statutory Maternity Leave) دارید. حقوق زایمان قانونی (Statutory Maternity Pay یا SMP) تا ۳۹ هفته پرداخت میشود: ۶ هفتهٔ اول ۹۰ درصد متوسط درآمد هفتگی شما و ۳۳ هفتهٔ بعد در سال مالی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ هفتهای ۱۹۴٫۳۲ پوند (یا ۹۰ درصد درآمدتان اگر کمتر باشد). اگر شرایط SMP را ندارید یا خویشفرما هستید، ممکن است کمکهزینهٔ زایمان (Maternity Allowance) از دولت بگیرید.
آخرین بررسی: ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
اول بدانید کدام یکی مال شماست
- مرخصی زایمان: برای همهٔ کارمندان، بدون توجه به مدت کار، ساعت کار یا مقدار حقوق. کسی که «کارگر» (Worker) حساب میشود و نه کارمند، این حق را ندارد. وضعیت خودتان را در صفحهٔ وضعیت استخدامی gov.uk ببینید.
- حقوق زایمان (SMP): از طرف کارفرما پرداخت میشود و شرط درآمد و سابقهٔ کار دارد.
- کمکهزینهٔ زایمان (Maternity Allowance): از طرف دولت (DWP) برای کسانی که SMP نمیگیرند، خویشفرماها یا کسانی که تازه کارشان تمام شده.
برای اینکه سریع بفهمید چه چیزی به شما میرسد، از ماشینحساب حقوق و مرخصی والدین در gov.uk استفاده کنید.
حقوق زایمان از کارفرما (SMP)
قدم ۱: شرایط را چک کنید
طبق صفحهٔ شرایط gov.uk، برای گرفتن SMP باید:
- بهطور متوسط دستکم هفتهای ۱۲۹ پوند درآمد داشته باشید؛
- دستکم ۲۶ هفتهٔ پیوسته برای همین کارفرما کار کرده باشید تا «هفتهٔ مبنا» (Qualifying Week)، یعنی پانزدهمین هفته قبل از هفتهٔ پیشبینیشدهٔ زایمان؛
- اطلاعرسانی و مدرک بارداری را سر وقت به کارفرما بدهید.
قدم ۲: دستکم ۱۵ هفته قبل از زایمان به کارفرما خبر بدهید
حداقل ۱۵ هفته قبل از تاریخ پیشبینیشدهٔ زایمان به کارفرما بگویید بچه کِی به دنیا میآید و از چه روزی میخواهید مرخصی بروید. کارفرما ممکن است این را کتبی بخواهد و باید ظرف ۲۸ روز تاریخ شروع و پایان مرخصی را کتبی تأیید کند. برای SMP هم باید دستکم ۲۸ روز قبل از شروع پرداخت خبر بدهید. تاریخها را با برنامهریز مرخصی زایمان gov.uk حساب کنید.
قدم ۳: مدرک بارداری (MATB1) را بدهید
ظرف ۲۱ روز از شروع SMP، نامهٔ پزشک یا ماما (Midwife) یا فرم MATB1 را به کارفرما بدهید. ماما یا پزشک این فرم را حداکثر ۲۰ هفته قبل از تاریخ زایمان میدهد. بدون این مدرک SMP پرداخت نمیشود. برای خودِ مرخصی این مدرک لازم نیست.
قدم ۴: تاریخ شروع مرخصی را انتخاب کنید
- زودترین زمان شروع معمولاً ۱۱ هفته قبل از هفتهٔ پیشبینیشدهٔ زایمان است.
- اگر بچه زودتر به دنیا بیاید، مرخصی از روز بعد از تولد شروع میشود.
- اگر در ۴ هفتهٔ آخر قبل از هفتهٔ زایمان به خاطر بیماری مربوط به بارداری سر کار نروید، مرخصی و SMP خودکار شروع میشود.
- بعد از تولد دستکم ۲ هفته مرخصی اجباری است (در کارخانه ۴ هفته).
قدم ۵: مبلغ را بشناسید
نرخهای سال مالی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ طبق جدول نرخهای کارفرمایان gov.uk (نرخ SMP از ۵ آوریل ۲۰۲۶):
- ۶ هفتهٔ اول: ۹۰ درصد متوسط درآمد هفتگی شما (قبل از مالیات)
- ۳۳ هفتهٔ بعد: ۱۹۴٫۳۲ پوند در هفته یا ۹۰ درصد درآمد هفتگی، هر کدام کمتر باشد
SMP مثل حقوق عادی (ماهانه یا هفتگی) پرداخت میشود و مالیات و بیمهٔ ملی از آن کم میشود. ۱۳ هفتهٔ آخرِ مرخصی ۵۲ هفتهای بدون حقوق قانونی است، مگر اینکه کارفرما طرح بهتری داشته باشد. کارفرما نمیتواند کمتر از حداقل قانونی بدهد.
قدم ۶: اگر کارفرما گفت SMP به شما نمیرسد
کارفرما باید ظرف ۷ روز از تصمیمش فرم SMP1 را به شما بدهد و دلیل را توضیح دهد. این فرم را نگه دارید، چون برای درخواست Maternity Allowance لازم است. اگر با مبلغ مخالفید یا کارفرما نمیتواند پرداخت کند (مثلاً ورشکسته شده)، با تیم رسیدگی به اختلاف پرداختهای قانونی HMRC تماس بگیرید.
کمکهزینهٔ زایمان از دولت (Maternity Allowance)
قدم ۱: شرایط را چک کنید
طبق صفحهٔ Maternity Allowance در gov.uk باید در ۶۶ هفتهٔ قبل از هفتهٔ زایمان دستکم ۲۶ هفته کارمند یا خویشفرمای ثبتشده بوده باشید. هفتهها لازم نیست پشت سر هم باشند. اگر کارمند بودهاید، باید در دستکم ۱۳ هفته از آن مدت هفتهای ۳۰ پوند یا بیشتر درآمد داشته باشید.
قدم ۲: مبلغ را بشناسید
- کارمند یا کسی که تازه کارش تمام شده: ۱۹۴٫۳۲ پوند در هفته یا ۹۰ درصد متوسط درآمد هفتگی، هر کدام کمتر باشد، تا ۳۹ هفته.
- خویشفرما: بین ۲۷ تا ۱۹۴٫۳۲ پوند در هفته، بسته به تعداد هفتههایی که بیمهٔ ملی کلاس ۲ (Class 2 National Insurance) پرداختهاید. برای حداکثر مبلغ باید در دستکم ۱۳ هفته از ۶۶ هفته کلاس ۲ پرداخته باشید. HMRC بعد از درخواست به شما میگوید چند هفته کم دارید و میتوانید آن را تکمیل کنید (کلاس ۲ هفتهای ۳٫۶۵ پوند است).
- کار بدون دستمزد در کسبوکار همسر: هفتهای ۲۷ پوند تا ۱۴ هفته.
قدم ۳: فرم MA1 را بفرستید
از هفتهٔ ۲۶ بارداری میتوانید درخواست بدهید. فرم Maternity Allowance (MA1) را پر کنید و به نشانی روی فرم بفرستید. برای گرفتن کل مبلغ، ظرف ۳ ماه از تاریخ شروع کمکهزینه درخواست بدهید. همراه فرم بفرستید:
- فیشهای حقوقی اصل (Payslips)
- مدرک تاریخ زایمان: نامهٔ پزشک یا ماما روی سربرگ یا فرم MATB1
- اگر بچه به دنیا آمده، مدرک تولد (شناسنامهٔ اصل یا نامهٔ پزشک یا ماما)
- فرم SMP1، اگر کارفرما SMP را رد کرده است
طبق gov.uk معمولاً ظرف ۲۰ روز کاری جواب میدهند. اگر با تصمیم مخالفید، میتوانید درخواست بازبینی (Mandatory Reconsideration) بدهید.
قدم ۴: تغییرات را گزارش کنید
اگر سر کار برگشتید، کار جدید گرفتید، نشانی یا حساب بانکیتان عوض شد یا SMP به شما تعلق گرفت، فوراً گزارش بدهید. در غیر این صورت ممکن است مجبور شوید پول را پس بدهید و ۵۰ پوند جریمه شوید. تا ۱۰ روز «در تماس ماندن» (Keeping in Touch Days) کار برای کارفرما مبلغ را کم نمیکند ولی باید گزارش شود.
Universal Credit و کمکهای دیگر
- SMP و Maternity Allowance هر دو درآمد حساب میشوند و Universal Credit را کم میکنند. شروع آن را در حساب Universal Credit گزارش کنید.
- اگر خودتان یا همسرتان Universal Credit یا بعضی مزایای دیگر میگیرید و این اولین فرزندتان است، ممکن است کمکهزینهٔ یکبارهٔ ۵۰۰ پوندی Sure Start Maternity Grant بگیرید. طبق gov.uk کسانی که پناهندگی یا حمایت بشردوستانه دارند یا بعد از سقوط دولت افغانستان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ از آنجا آمدهاند، ممکن است حتی با داشتن فرزند دیگر، برای اولین بچهای که در بریتانیا به دنیا میآید این کمک را بگیرند. مهلت درخواست از ۱۱ هفته قبل از زایمان تا ۶ ماه بعد از آن است.
- بعد از تولد، درخواست کمکهزینهٔ فرزند (Child Benefit) را فراموش نکنید.
- حق مرخصی با حقوق برای مراقبتهای دوران بارداری را در صفحهٔ حقوق کار در بارداری ببینید. ممکن است بخشی از مرخصی را بهصورت مرخصی مشترک والدین (Shared Parental Leave) با همسرتان تقسیم کنید.
اشتباههای رایج
- دیر خبر دادن به کارفرما: مهلت ۱۵ هفته قبل از زایمان را از دست ندهید.
- ندادن MATB1 ظرف ۲۱ روز: بدون آن SMP قطع یا شروع نمیشود.
- دور انداختن فرم SMP1: برای Maternity Allowance لازم است.
- خویشفرماهایی که کلاس ۲ نپرداختهاند: فقط ۲۷ پوند در هفته میگیرند مگر اینکه کسری را تکمیل کنند.
اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی
- اسکاتلند و ولز: قواعد SMP و Maternity Allowance مثل انگلستان است. در اسکاتلند Sure Start Maternity Grant وجود ندارد و به جای آن Pregnancy and Baby Payment هست.
- ایرلند شمالی: اطلاعات مرخصی و کمکهزینهٔ زایمان در nidirect آمده است: مرخصی زایمان و Maternity Allowance.
لینکهای رسمی
- مرخصی و حقوق زایمان (gov.uk)
- شرایط SMP و مرخصی زایمان
- نرخها و آستانههای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷
- برنامهریز مرخصی زایمان
- ماشینحساب حقوق و مرخصی والدین
- کمکهزینهٔ زایمان (Maternity Allowance)
- فرم MA1
- تیم اختلاف پرداختهای قانونی HMRC
- Sure Start Maternity Grant
- وضعیت استخدامی
- Pregnancy and Baby Payment در اسکاتلند
- مرخصی زایمان در ایرلند شمالی
