اگر گواهینامهٔ رانندگی معتبر ایران یا افغانستان دارید، از روزی که ساکن بریتانیا می‌شوید تا ۱۲ ماه می‌توانید با آن ماشین سواری برانید. ایران و افغانستان جزو کشورهایی نیستند که گواهینامه‌شان با گواهینامهٔ بریتانیا عوض می‌شود، پس بعد از ۱۲ ماه باید گواهینامهٔ موقت (Provisional Licence) بگیرید و هم امتحان تئوری و هم امتحان عملی را قبول شوید. سابقهٔ رانندگی در کشور خودتان شما را از هیچ مرحله‌ای معاف نمی‌کند.

آخرین بررسی: ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

قانون ۱۲ ماه دقیقاً چه می‌گوید؟

  • طبق ابزار رسمی رانندگی با گواهینامهٔ غیربریتانیایی در gov.uk، کسی که ساکن بریتانیای کبیر (انگلستان، اسکاتلند و ولز) شده و گواهینامهٔ کامل و معتبر ماشین از کشوری غیر از کشورهای «طرف توافق» دارد، از زمان ساکن شدن تا ۱۲ ماه می‌تواند رانندگی کند.
  • کشورهای طرف توافق (Designated Countries) که گواهینامه‌شان عوض می‌شود فهرست مشخصی دارند، مثل استرالیا، کانادا، ژاپن، کره جنوبی، امارات و اوکراین. ایران و افغانستان در این فهرست نیستند.
  • شروع ۱۲ ماه، تاریخ ساکن شدن شماست، نه روزی که ماشین خریده‌اید یا بیمه گرفته‌اید.
  • بعد از ۱۲ ماه، دیگر با گواهینامهٔ خارجی اجازهٔ رانندگی ندارید و باید مراحل زیر را طی کنید. چون گرفتن نوبت امتحان عملی ممکن است ماه‌ها طول بکشد، زودتر شروع کنید.

قدم‌به‌قدم: از گواهینامهٔ موقت تا گواهینامهٔ کامل

قدم ۱: گواهینامهٔ موقت بگیرید

درخواست گواهینامهٔ موقت به سازمان صدور گواهینامه (DVLA) داده می‌شود. طبق صفحهٔ درخواست اولین گواهینامهٔ موقت باید:

  • دست‌کم ۱۵ سال و ۹ ماه سن داشته باشید (رانندگی با ماشین معمولاً از ۱۷ سالگی است).
  • بتوانید پلاک ماشین را از ۲۰ متری بخوانید.
  • اجازهٔ زندگی در بریتانیای کبیر را دست‌کم برای ۱۸۵ روز داشته باشید.

هزینه در سال ۲۰۲۶: درخواست آنلاین ۳۴ پوند و درخواست پستی با فرم D1 (که در بیشتر دفترهای پست پیدا می‌شود) ۴۳ پوند. اگر آنلاین درخواست بدهید، گواهینامه معمولاً ظرف یک هفته می‌رسد، مگر اینکه DVLA بررسی بیشتری لازم داشته باشد.

قدم ۲: هویتتان را ثابت کنید

طبق صفحهٔ مدارک هویتی برای گواهینامه:

  • اگر حساب UKVI و ایویزا دارید، ساده‌ترین راه گرفتن شیر کد (Share Code) است. در صفحهٔ دیدن و اثبات وضعیت اقامت، وقتی پرسید شیر کد را برای چه می‌خواهید، گزینهٔ «something else» را انتخاب کنید و کد را روی فرم بنویسید. در این حالت لازم نیست مدرکی پست کنید.
  • اگر شیر کد ندارید، باید اصل یکی از این مدارک را همراه فرم پست کنید: پاسپورت معتبر غیراروپایی با برچسب یا مهر اجازهٔ اقامت در بریتانیا، یا سند سفر (Travel Document).
  • کپی، کپی تأییدشده یا مدرک پرس‌شده قبول نمی‌شود. اگر تا ۴ هفتهٔ آینده پاسپورتتان را لازم دارید، بهتر است درخواست پستی را عقب بیندازید.

قدم ۳: تمرین رانندگی با شرایط کارآموزی

با گواهینامهٔ موقت، شرایط رانندگی کارآموز را باید رعایت کنید. طبق صفحهٔ آموزش رانندگی در gov.uk:

  • پلاک L (در ولز می‌شود پلاک D هم زد) باید جلو و عقب ماشین باشد.
  • همیشه باید کسی کنارتان باشد که بالای ۲۱ سال دارد، برای همان نوع ماشین گواهینامه دارد و دست‌کم ۳ سال گواهینامهٔ کامل بریتانیا، اتحادیهٔ اروپا، سوئیس، نروژ، ایسلند یا لیختن‌اشتاین داشته است. گواهینامهٔ ایرانی یا افغانستانی همراه شما این شرط را ندارد.
  • رانندگی بدون همراه واجد شرایط تا ۱٬۰۰۰ پوند جریمه و تا ۶ امتیاز منفی روی گواهینامهٔ موقت دارد.
  • در انگلستان، اسکاتلند و ولز فقط با مربی رسمی و ماشین دوفرمانه می‌توانید در بزرگراه (Motorway) برانید.
  • بیمهٔ کارآموز لازم است. رانندگی بدون بیمه جریمهٔ نامحدود، محرومیت از رانندگی و تا ۸ امتیاز منفی دارد.
  • هر کسی که برای آموزش رانندگی از شما پول می‌گیرد، باید مربی رسمی (ADI) یا مربی کارآموز ثبت‌شده باشد. مربی رسمی را از صفحهٔ پیدا کردن مربی رانندگی پیدا کنید.

قدم ۴: امتحان تئوری را قبول شوید

  • هزینه: ۲۳ پوند (طبق صفحهٔ هزینهٔ امتحان‌ها، بررسی‌شده در سپتامبر ۲۰۲۶). نوبت را فقط از صفحهٔ رسمی رزرو امتحان تئوری بگیرید.
  • برای رزرو باید گواهینامهٔ موقت داشته باشید و در ۱۲ ماه قبل از روز امتحان دست‌کم ۱۸۵ روز در انگلستان، ولز یا اسکاتلند زندگی کرده باشید.
  • امتحان دو بخش دارد: ۵۰ سؤال چندگزینه‌ای در ۵۷ دقیقه که باید ۴۳ تا را درست جواب بدهید، و آزمون تشخیص خطر (Hazard Perception) با ۱۴ ویدیو که باید ۴۴ امتیاز از ۷۵ بگیرید.
  • امتحان فقط به انگلیسی، ولزی یا زبان اشارهٔ بریتانیایی برگزار می‌شود. فارسی و دری ندارد. اگر مشکل خواندن یا ناتوانی دارید، موقع رزرو بگویید تا امکانات کمکی بگیرید.
  • بعد از قبولی، شمارهٔ گواهی قبولی ۲ سال اعتبار دارد و باید در همین مدت امتحان عملی را قبول شوید.

قدم ۵: نوبت امتحان عملی را خودتان رزرو کنید

قوانین رزرو در سال ۲۰۲۶ عوض شده است. طبق صفحهٔ تغییرات رزرو امتحان رانندگی در ۲۰۲۶:

  • از ۱۲ مه ۲۰۲۶ فقط خود شما می‌توانید نوبت را رزرو یا عوض کنید. رزرو نوبت برای کس دیگر خلاف قانون است و مربی هم اجازهٔ این کار را ندارد.
  • از ۳۱ مارس ۲۰۲۶ فقط ۲ بار می‌توانید نوبت را تغییر بدهید.
  • از ۹ ژوئن ۲۰۲۶ فقط می‌توانید نوبت را به یکی از ۳ مرکز امتحان نزدیک به مرکز فعلی منتقل کنید. پس از اول مرکزی را انتخاب کنید که واقعاً می‌خواهید در آن امتحان بدهید.
  • استفاده از سایت‌ها و اپلیکیشن‌های غیررسمی پیدا کردن نوبت خالی ممنوع است و ممکن است نوبتتان لغو شود.
  • نوبت‌های تازه ۲۴ هفته جلوتر و هر دوشنبه ساعت ۶ صبح اضافه می‌شوند.

هزینه در سال ۲۰۲۶: ۶۲ پوند در روزهای عادی و ۷۵ پوند برای عصرها (از ساعت ۴:۳۰ به بعد)، آخر هفته‌ها و تعطیلات رسمی. نوبت را فقط از صفحهٔ رسمی رزرو امتحان عملی بگیرید. سایت‌های غیررسمی معمولاً پول بیشتری می‌گیرند.

قدم ۶: امتحان عملی بدهید

طبق صفحهٔ روند امتحان عملی:

  • حدود ۳۵ دقیقه رانندگی می‌کنید.
  • امتحان چهار بخش دارد: تست بینایی (خواندن پلاک از ۲۰ متری)، دو سؤال ایمنی ماشین («show me, tell me»)، رانندگی عمومی شامل ۲۰ تا ۳۵ دقیقه رانندگی مستقل با راهنمای مسیریاب یا تابلوها، و یک تمرین دنده‌عقب.
  • برای قبولی نباید هیچ خطای جدی یا خطرناک داشته باشید و خطاهای کوچک باید ۱۵ تا یا کمتر باشد.
  • اگر با ماشین خودتان امتحان می‌دهید، باید شرایطی مثل آینهٔ اضافه برای ممتحن، پلاک L، بیمهٔ مخصوص امتحان، مالیات ماشین و MOT معتبر را داشته باشد. جزئیات در صفحهٔ امتحان با ماشین شخصی.
  • اگر رد شدید، برای امتحان دوباره باید دست‌کم ۱۰ روز کاری بعد را انتخاب کنید و هزینه را دوباره بپردازید.

قدم ۷: دو سال اول بعد از قبولی مراقب باشید

طبق صفحهٔ قوانین رانندگان تازه‌کار، اگر در ۲ سال اول بعد از قبولی ۶ امتیاز منفی یا بیشتر بگیرید، گواهینامه باطل می‌شود و باید دوباره گواهینامهٔ موقت بگیرید و هر دو امتحان را از نو بدهید. امتیازهای منفی گواهینامهٔ موقت هم به گواهینامهٔ کامل منتقل می‌شود. فقط یک بار استفاده از موبایل در دست حین رانندگی ۶ امتیاز منفی و ۲۰۰ پوند جریمه دارد (طبق صفحهٔ قانون موبایل حین رانندگی) و برای رانندهٔ تازه‌کار یعنی از دست دادن گواهینامه.

خلاصهٔ هزینه‌های رسمی (سال ۲۰۲۶)

  • گواهینامهٔ موقت آنلاین: ۳۴ پوند. پستی: ۴۳ پوند (منبع).
  • امتحان تئوری ماشین: ۲۳ پوند (منبع).
  • امتحان عملی ماشین: ۶۲ پوند در روزهای عادی، ۷۵ پوند عصرها، آخر هفته و تعطیلات (منبع).
  • قیمت کلاس رانندگی را خود مربی‌ها تعیین می‌کنند و حداقل یا حداکثر رسمی ندارد.

اشتباه‌های رایج

  • عقب انداختن درخواست گواهینامهٔ موقت تا ماه‌های آخر، با اینکه نوبت امتحان عملی ممکن است دیر برسد.
  • تمرین کردن با دوست یا فامیلی که شرایط همراه را ندارد، مثلاً فقط گواهینامهٔ ایرانی دارد یا کمتر از ۳ سال است گواهینامه گرفته.
  • پول دادن به سایت‌ها یا واسطه‌هایی که قول نوبت زودتر می‌دهند.
  • عادت‌های رانندگی کشور خود، مثل نگاه نکردن به نقطهٔ کور قبل از راهنما زدن. چند جلسه با مربی رسمی کمک می‌کند با معیارهای امتحان آشنا شوید.

اگر نام شما در مدارک مختلف فرق دارد

املای انگلیسی اسم‌های فارسی در مدارک مختلف گاهی فرق دارد، مثلاً Hossein و Hussain. اسمی که روی درخواست گواهینامه می‌نویسید باید با مدرک هویتی‌ای که ارائه می‌کنید، یعنی ایویزا یا پاسپورت، یکی باشد. اگر اسم در حساب UKVI یا ایویزا اشتباه است، قبل از درخواست گواهینامه آن را از طریق حساب UKVI درست کنید.

تفاوت انگلستان، اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی

  • انگلستان، اسکاتلند و ولز: قوانین گواهینامه و امتحان یکسان است و زیر نظر DVLA و سازمان استانداردهای رانندگی (DVSA) اجرا می‌شود.
  • ولز: امتحان و فرم‌ها به زبان ولزی هم هست و کارآموزها می‌توانند به جای پلاک L، پلاک D بزنند.
  • ایرلند شمالی: سیستم جداگانه‌ای دارد که سازمان رانندگان و وسایل نقلیه (DVA) اداره‌اش می‌کند و قوانین و هزینه‌هایش فرق دارد. از ۱ اکتبر ۲۰۲۶ هم قوانین تازه‌ای برای کارآموزها و رانندگان تازه‌کار در آنجا شروع می‌شود. جزئیات را در صفحهٔ قوانین تازه در nidirect ببینید.

لینک‌های رسمی