وزیر کشور بریتانیا، Shabana Mahmood، روز دوشنبه ۲ نوامبر ۲۰۲۶ در مجلس عوام جزئیات نهایی سیاست «اقامت دائم کسبشدنی» (Earned Settlement) را اعلام کرد. وزارت کشور همان روز پاسخ رسمی خود به نظرسنجی عمومی را منتشر کرد. به این نظرسنجی ۲۰۴٬۶۶۷ پاسخ رسیده بود: ۲۰۲٬۲۴۱ پاسخ از افراد و ۲٬۴۲۶ پاسخ از سازمانها.
اقامت دائم (Indefinite Leave to Remain یا ILR) حق زندگی همیشگی در بریتانیا، کار بدون محدودیت و دسترسی به public funds و مسکن اجتماعی را میدهد و میتواند راه رسیدن به شهروندی بریتانیا باشد. تا امروز بیشتر مهاجران بعد از ۵ سال برای اقامت دائم درخواست میدادند. در سیستم جدید نقطهٔ شروع ۱۰ سال است و این مدت بر اساس چهار معیار کوتاهتر یا بلندتر میشود: رفتار و رعایت قانون (Character)، سهم اقتصادی (Contribution)، ادغام در جامعه (Integration) و اقامت قانونی (Residence).
این تغییرها هنوز اجرا نشدهاند. وزارت کشور میگوید پیش از اجرا راهنمای فنی بیشتری منتشر میکند. طبق گزارش EIN، ثبت قوانین از Immigration Rules ماه دسامبر شروع میشود و اجرا در طول ۲۰۲۷ انجام خواهد شد. یک نکتهٔ مهم: طبق سند، برای هر درخواست قانونی ملاک است که هنگام تصمیمگیری دربارهٔ آن اجرا میشود، نه قانون زمان ورود شما. استثنا فقط گروههایی هستند که ترتیبات انتقالی دارند.
وزارت کشور برآورد میکند بیش از ۵۰۰ هزار نفر از کسانی که بین ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به اقامت دائم میرسیدند، حالا دیرتر به آن میرسند.
خلاصهٔ مسیرها
- ۳ سال: درآمد دستکم ۱۲۵٬۱۴۱ پوند در سال، در ۳ سال از ۴ سال آخر. راه دیگر، قرار گرفتن در «بالاترین گروه استعداد» (Highest Talent Group) است که هنوز تا گزارش Migration Advisory Committee بازبینی میشود.
- ۵ سال: درآمد دستکم ۵۰٬۲۷۱ پوند در ۳ سال از ۵ سال آخر. یا ۵ سال کار در یکی از مشاغل عمومی واجد شرایط در سلامت و آموزش. یا ارتباط ویژه با بریتانیا (British connection).
- ۱۰ سال: مسیر پیشفرض، با درآمد دستکم ۱۲٬۵۷۱ پوند در ۵ سال از ۷ سال آخر.
- ۲۰ سال: برای کسی که تخلف مهاجرتی داشته یا در ۵ سال آخر از public funds استفاده کرده است. او هم باید درآمد ۱۲٬۵۷۱ پوند در ۵ سال از ۷ سال آخر و همهٔ شرطهای الزامی را داشته باشد.
سه مسیر اول فقط برای کسانی است که در ۵ سال آخر از public funds استفاده نکردهاند و تخلف مهاجرتی ندارند. آستانههای درآمد به آستانههای مالیات بر درآمد وصلاند و با تغییر آنها تغییر میکنند. پناهندگان مسیرهای جداگانه دارند که پایینتر آمده است.
شرطهای الزامی برای همه
درآمد بالا، خدمت عمومی یا هر سهم دیگری این شرطها را جبران نمیکند:
- رفتار خوب و صلاحیت: این شرط با عنوان good character and suitability بررسی میشود. بقیهٔ شرطهای صلاحیت در Immigration Rules هم مثل قبل اعمال میشوند.
- نداشتن سابقهٔ کیفری در بریتانیا: هر متقاضی بزرگسال با سابقهٔ کیفری رد میشود. سابقهٔ کیفری این موارد را در بر میگیرد: حبس یا حبس تعلیقی، تصمیمهای خارج از دادگاه مانند absolute discharge، conditional discharge و conditional caution، جریمهٔ تعیینشده در دادگاه، مجازات اجتماعی (community sentence)، detention and training order و حکمهای مدنی همراه با محکومیت.
- محکومیت خارج از بریتانیا: اگر آن کار در بریتانیا هم جرم باشد، به رد درخواست میانجامد. با این حال، برای تفاوت نظامهای حقوقی اختیار ارزیابی حفظ شده است. برای جرمی که پیش از ۱۸ سالگی رخ داده، مثل امروز تصمیم موردی گرفته میشود.
- نداشتن بدهی دولتی: این شامل بدهی NHS، بدهی مالیاتی (از جمله مالیات پرداختنشده و National Insurance) و بدهی هزینهٔ دادرسی به Home Office است. کسی که asylum support گرفته و باید آن را برگرداند، باید کل مبلغ را پرداخته باشد یا طبق برنامهٔ بازپرداخت توافقشده پیش برود.
- انگلیسی سطح B2: این سطح معادل A level در زبان خارجی است. امروز معمولاً سطح B1 کافی است. سطح C1 مسیر را کوتاهتر نمیکند.
- قبولی در آزمون Life in the UK: دولت در حال بازبینی این آزمون است تا زندگی امروز بریتانیا را بهتر نشان دهد.
- سهم اقتصادی پایدار: جزئیاتش در بخش «درآمد چگونه سنجیده میشود» آمده است.
معافیتهای فعلی ادامه دارد. کودکان، افراد ۶۵ سال و بالاتر و کسانی که بهدلیل بیماری جسمی یا روانی نمیتوانند، از شرط انگلیسی، آزمون Life in the UK و حداقل درآمد معاف هستند.
تخلف مهاجرتی و public funds
- تخلف مهاجرتی در بزرگسالی: اگر در ۱۸ سالگی یا بالاتر رخ داده باشد، مسیر را ۲۰ ساله میکند، هر قدر هم درآمد بالا باشد. فهرست این تخلفها در Immigration Rules میآید. اینها از جملهٔ آنهاست: ماندن بیش از مدت ویزا (overstay)، نقض شرطهای ویزا، فریب در درخواست و اقدام برای دور زدن کنترل مهاجرت.
- استفاده از public funds در ۵ سال آخر: این کار مسیرهای ۳، ۵ و ۱۰ ساله را میبندد. دو راه میماند: یک دورهٔ ۵ سالهٔ پیوسته بدون public funds روی ویزای واجد شرایط، یا صبر تا ۲۰ سال. فعلاً تعریف فعلی public funds در Immigration Rules ملاک است. دولت پیش از اجرا اعلام میکند کدام کمکها حساب میشوند و گروههای آسیبپذیر چه معافیتی دارند.
درآمد چگونه سنجیده میشود
- روش «بهترین سالها»: درآمد در دورهای طولانیتر سنجیده میشود، تا مرخصی زایمان، مراقبت از خانواده یا بیماری مسیر را خودکار طولانی نکند.
مسیر ۳ ساله: ۳ سال از ۴ سال آخر. - مسیر ۵ ساله: ۳ سال از ۵ سال آخر. - مسیر ۱۰ ساله: ۵ سال از ۷ سال آخر.
مثال سند: کسی ۳ سال درآمد بالای ۱۲٬۵۷۱ پوند دارد، ۲ سال مرخصی زایمان میرود و بعد ۲ سال دیگر کار میکند. او شرط ۵ سال از ۷ سال را دارد. درآمد مشترک زوجها: زوجها میتوانند درآمدشان را جمع کنند. آستانهٔ درآمد خانوار ۲۵٬۱۴۲ پوند است، یعنی دو برابر حداقل فردی. رابطه باید واقعی و پابرجا باشد، و فقط یک نفر میتواند به درآمد دیگری تکیه کند. داوطلبی (volunteering): مسیر را کوتاه نمیکند.
ویزای Skilled Worker
- درآمد دستکم ۱۲۵٬۱۴۱ پوند: در ۳ سال از ۴ سال آخر، مسیر ۳ ساله است.
- درآمد دستکم ۵۰٬۲۷۱ پوند: در ۳ سال از ۵ سال آخر، مسیر ۵ ساله است.
- بقیه: مسیر ۱۰ ساله است، با درآمد دستکم ۱۲٬۵۷۱ پوند در ۵ سال از ۷ سال آخر.
- مشاغل پایینتر از سطح RQF 6: پیشنهاد مسیر ۱۵ ساله که در نظرسنجی آمده بود کنار گذاشته شد. این افراد در مسیر ۱۰ ساله قرار میگیرند و اگر شرایط مسیر سریعتر را پیدا کنند، میتوانند زودتر درخواست بدهند.
- کارکنان قبل از آوریل ۲۰۲۴: کسانی که با ترتیبات انتقالی آن زمان از آستانهٔ حقوق قدیمی استفاده میکنند، میتوانند ویزایشان را با همان شرایط تا ۲۰۳۵ تمدید کنند. این مهلت قبلاً تا ۲۰۳۰ بود.
ویزاهای Global Talent، Innovator Founder و گروه استعداد
- گروه «High Talent»: شامل ویزاهای Skilled Worker، Global Talent، Scale Up، Innovator Founder و International Sportsperson است.
- مسیر ۳ ساله برای بالاترین استعداد: هنوز تا گزارش Migration Advisory Committee در دست بازبینی است. در برآورد وزارت کشور، دارندگان Global Talent و Innovator Founder در مسیر ۳ ساله آمدهاند.
- آخرین ویزا: اگر بر پایهٔ ویزای Global Talent یا Innovator Founder برای مسیر ۳ یا ۵ ساله درخواست بدهید، آخرین ویزای شما باید همان Global Talent یا Innovator Founder باشد.
کادر درمان و آموزش (مشاغل عمومی)
کسانی که در مشاغل سلامت و آموزش با حقوق ملی (national pay scale) کار میکنند، پس از ۵ سال کار در این مشاغل میتوانند اقامت دائم بگیرند، به شرط داشتن بقیهٔ شرطها. فهرست رسمی این مشاغل (Annex C سند):
- پزشکی: پزشک عمومی و پزشک متخصص.
- درمان و توانبخشی: فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، گفتاردرمانگر، رواندرمانگر و درمانگر CBT، روانشناس بالینی و سایر روانشناسان، و سایر متخصصان درمانی.
- پرستاری: ماما، پرستار جامعه، پرستار متخصص، nurse practitioner، پرستار سلامت روان، پرستار کودکان و سایر پرستاران ثبتشده.
- سایر مشاغل سلامت: داروساز، اپتومتریست، دندانپزشک، رادیوگرافر، پیراپزشک (paramedic)، پادیاتریست و سایر متخصصان سلامت.
- آموزش: معلم آموزش عالی (further education)، معلم متوسطه، معلم ابتدایی، معلم پیشدبستانی، معلم نیازهای ویژه و مدیر مدرسه.
- مددکاری: مددکار اجتماعی.
مشاغل سلامت و آموزش پایینتر از سطح RQF 6 که حقوق ملی دارند، مثل nursing auxiliary و دستیار معلم، ترتیب انتقالی دارند. اگر این افراد پیش از انتشار Immigration White Paper در مه ۲۰۲۵ به بریتانیا آمده باشند و شرایط ویزایشان را داشته باشند، مسیر ۵ ساله را نگه میدارند. این یک ترتیب یکباره است. کسانی که بعد از مه ۲۰۲۵ آمدهاند در مسیر ۱۰ ساله قرار میگیرند.
کارکنان مراقبت (care worker)
- پیش از مه ۲۰۲۵: مراقبانی که پیش از انتشار Immigration White Paper در مه ۲۰۲۵ وارد این ویزا شدهاند یا به آن تغییر دادهاند، مسیر ۵ ساله را نگه میدارند. شرطها: حقوق دستکم ۲۵٬۰۰۰ پوند در سال، شرطهای اسپانسر و شغل، و شرطهای الزامی جدید مثل نداشتن سابقهٔ کیفری و انگلیسی B2، مگر معافیتی شامل حالشان شود.
- فرصت دوم: کسی که بعد از ۵ سال شرایط را نداشته باشد، میتواند برای یک ویزای ۵ سالهٔ دیگر Health and Care درخواست بدهد. این ویزا به کار واقعی در همین بخش محدود است و حق استفاده از public funds ندارد.
- لغو مجوز اسپانسر: از ۱ فوریه ۲۰۲۷، مراقبی که بهدلیل لغو مجوز اسپانسرش کار خود را از دست بدهد، تا ۱۲۰ روز برای گرفتن پیشنهاد کار و ۶۰ روز دیگر برای درست کردن وضعیت ویزا فرصت دارد. اگر در ۱۲۰ روز پیشنهاد کار نگیرد یا در ۱۸۰ روز وضعیتش را درست نکند، ویزایش لغو میشود و باید بریتانیا را ترک کند.
- بعد از مه ۲۰۲۵: کسانی که بعد از این تاریخ وارد این ویزا شدهاند یا به آن تغییر دادهاند، در مسیر استاندارد ۱۰ ساله قرار میگیرند.
خانواده و همسر شهروند بریتانیایی
- ارتباط ویژه با بریتانیا (British connection): مسیر ۵ ساله است، به شرط داشتن شرایط ویزا و شرطهای الزامی. این شامل همسر یا پارتنر، والد و فرزند واجد شرایط شهروند بریتانیایی است. شهروندان Commonwealth که از راه UK Ancestry آمدهاند (پدربزرگ یا مادربزرگ متولد بریتانیا) هم این مسیر را دارند.
- ویزاهای Family and Private Life: شامل مسیرهای ۳ و ۵ ساله نمیشوند. این افراد از مسیر ۱۰ یا ۲۰ ساله میتوانند درخواست بدهند.
- ویزای خانوادگی بدون اسپانسر شهروند: طبق برآورد وزارت کشور، کسانی که با ویزای خانوادگی آمدهاند و اسپانسرشان شهروند بریتانیایی نیست، مسیر طولانیتری خواهند داشت.
همراهان (Dependants)
- همسری که همزمان آمده: همسر یا پارتنری که با متقاضی اصلی آمده، میتواند همزمان با او اقامت دائم بگیرد، به شرط داشتن شرایط.
- همسری که بعداً آمده: باید همان مدت را کامل کند. مثلاً اگر ۲ سال بعد آمده، ۲ سال دیرتر درخواست میدهد.
- فرزندان زیر ۱۸ سال: با والدین اقامت دائم میگیرند. از شرط درآمد، بدهی دولتی، انگلیسی و آزمون Life in the UK معافاند، ولی شرط صلاحیت و سابقهٔ کیفری دربارهٔ آنها هم اعمال میشود.
- فرزندان ۱۸ تا ۲۴ سال: اگر هنوز وضعیت همراه دارند، با خانواده اقامت دائم میگیرند. باید شرطهای الزامی بزرگسالان را داشته باشند، ولی شرط درآمد فردی ندارند.
- فرزندان ۲۵ سال و بالاتر: اگر وقتی خانواده واجد شرایط میشود ۲۵ سال یا بیشتر داشته باشند، باید خودشان مستقل درخواست بدهند یا به ویزای دیگری بروند.
- فرزندانی که ۷ سال یا بیشتر عمرشان را در بریتانیا گذراندهاند: ترتیبات فعلی خود را نگه میدارند.
دانشجویان، Graduate و ویزاهای موقت
مسیر Long Residence، یعنی اقامت دائم بعد از ۱۰ سال اقامت قانونی پیوسته، بسته میشود. زمانی که روی این ویزاها میگذرد دیگر برای اقامت دائم حساب نمیشود:
- ویزاهای مسافرتی و تحصیلی: Visit، Student، Graduate و High Potential Individual.
- ویزاهای کار موقت: Global Business Mobility، Temporary Worker، Youth Mobility، Seasonal Worker و Overseas Domestic Worker.
- طرحهای اوکراین: Homes for Ukraine، Ukraine Family Scheme، Ukraine Extension Scheme و Ukraine Permission Extension Scheme.
- مجوز اقامت خارج از قوانین (Leave Outside the Rules): دولت دربارهٔ این گروه بعداً تصمیم نهایی را اعلام میکند.
زمانی که روی ویزاهای پناهندگی یا حقوق بشری (مثل refugee یا Article 8) گذراندهاید، با زمان ویزاهای کاری یا خانوادگی جمع نمیشود. اگر از یکی به دیگری بروید، شمارش مسیر جدید از روز تغییر شروع میشود.
پناهندگان
- مسیرهای امن و قانونی (Safe and Legal Routes): پناهندگانی که از راه UK Resettlement Scheme یا دیگر طرحهای اسکان و اسپانسرشیپ تعیینشده آمدهاند، بعد از ۵ سال اقامت دائم میگیرند. شرط نگرفتن public funds در ۵ سال آخر شامل آنها نمیشود. برای پناهندگان UK Resettlement Scheme انگلیسی سطح A2 کافی است، و تا وقتی نسخهٔ مناسب آزمون Life in the UK در سطح A2 آماده نشود، این آزمون را لازم ندارند. بقیهٔ مسیرهای امن و قانونی شرط انگلیسی B2 دارند. کسی که با ویزای دیگری قانونی وارد شده و بعد درخواست پناهندگی داده، در مسیر ۵ ساله قرار نمیگیرد.
- پناهندهای که در بریتانیا درخواست پناهندگی داده (Core Protection): وارد ویزای Core Protection میشود که مسیر عادی آن تا اقامت دائم ۲۰ سال است.
- رفتن به Protection Work and Study: اگر پناهنده وارد کار، تحصیل یا آموزش پایدار شود، به ویزای Protection Work and Study میرود و بعد از ۱۰ سال روی این ویزا میتواند اقامت دائم بگیرد. شمارش ۱۰ سال از روز رفتن به این ویزا شروع میشود و زمان Core Protection حساب نمیشود. مثال سند: کسی که ۱ سال روی Core Protection بوده، ۱۱ سال بعد از گرفتن حمایت واجد شرایط میشود. برای کسانی که از راه کار شرط سهم اقتصادی را نشان میدهند، یعنی درآمد دستکم ۱۲٬۵۷۱ پوند در ۳ سال.
- پیش از ۲ مارس ۲۰۲۶: پناهندگانی که خارج از مسیرهای امن و قانونی پیش از ۲ مارس ۲۰۲۶ درخواست پناهندگی دادهاند، به Core Protection منتقل میشوند، ولی هر زمانی که با وضعیت پناهندگی گذراندهاند برای اقامت دائم حساب میشود. برای کسانی که پیش از راهاندازی Protection Work and Study حمایت گرفتهاند، جزئیات بعداً اعلام میشود.
- ورود غیرقانونی: کسی که بهطور غیرقانونی وارد بریتانیا شده، از جمله با قایق کوچک، معمولاً ۱۰ سال انتظار اضافه دارد، روی هر ویزایی که باشد. یعنی با Protection Work and Study مسیرش ۲۰ ساله است و اگر روی Core Protection بماند ۳۰ ساله. این ۱۰ سال اضافه شامل کسی نمیشود که زیر حمایت Article 31 کنوانسیون پناهندگی است، از جمله کسی که مستقیم به بریتانیا آمده. جزئیات این بخش پیش از اجرا اعلام میشود. این شرط فقط برای کسانی است که هنگام ورود ۱۸ سال یا بیشتر داشتهاند. طبق سند، ۵۸ درصد کسانی که بین ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ درخواست پناهندگی دادهاند، از راه ورود غیرقانونی آمده بودند.
- شرطهای دیگر: پناهندگان Core Protection و Protection Work and Study باید انگلیسی B2 داشته باشند و آزمون Life in the UK را بگذرانند. برای مسیر کمتر از ۲۰ سال، نباید در ۵ سال آخر از public funds استفاده کرده باشند. برای آسیبپذیرترین افراد حمایتهای هدفمند در نظر گرفته میشود. کسی که asylum support گرفته و باید آن را برگرداند، باید کل مبلغ را پرداخته باشد یا طبق برنامهٔ بازپرداخت پیش برود.
گروههایی که قوانین قبلیشان میماند
این گروهها بیرون از سیستم جدید میمانند، ولی شرطهای الزامی تازه مثل نداشتن سابقهٔ کیفری و انگلیسی B2 معمولاً شامل آنها هم میشود، مگر معافیتی شامل حالشان شود:
- دارندگان BN(O) هنگکنگ: ۵ سال.
- طرحهای افغانستان: اقامت دائم فوری، طبق شرایط طرح.
- طرحهای قدیمی امن و قانونی: ۵ سال. این شامل UK Resettlement Scheme برای ورود پیش از ۶ آوریل ۲۰۲۷، Community Sponsorship و Mandate Resettlement Scheme است.
- طرح Windrush: تأیید شهروندی یا اقامت موجود، بدون مدت انتظار.
- نیروهای مسلح بریتانیا (HM Armed Forces): پس از دستکم ۴ سال خدمت. همسر و فرزندانشان پس از ۵ سال اقامت پیوسته.
- همسری که همسرش فوت کرده: اقامت دائم فوری.
- قربانیان خشونت خانگی: اقامت دائم فوری، وقتی رابطه بهخاطر خشونت خانگی از هم پاشیده باشد.
- کودکان پناهجوی بدون همراه: ۵ سال.
- کودکان تحت سرپرستی شورای محلی: ترتیبات ویژهٔ خودشان.
- کودکان و جوانانی که در بریتانیا بزرگ شدهاند و وضعیت ناامن دارند: ۵ سال.
- طرحهای جداگانه: EU Settlement Scheme، Turkish ECAA، Tier 1 (Investor)، Overseas Domestic Worker پیش از ۲۰۱۲ و طرحهای Calais و Section 67 تحت تأثیر این تغییرها نیستند.
این خلاصه جای مشاورهٔ مهاجرتی را نمیگیرد. برای وضعیت شخصی خود با مشاور مجاز صحبت کنید.
